Drie soorten licht in één straat
De helderste toetsen midden op de boulevard zijn elektrische booglampen, in 1897 nog een modern verschijnsel. Pissarro omringt hun koudwitte bollen met blauw. De etalages ernaast gloeien in warmer gaslicht, terwijl de wachtende huurkoetsen veel kleinere olielampen voeren. Drie verlichtingstechnieken delen dezelfde natte straat.
De regen is beslissend. Weerspiegelingen rekken elke lamp uit over het plaveisel en veranderen lichtpunten in blauwe, gouden en oranje banen. Rechts straalt het Théâtre des Variétés bijzonder fel. Wat een grijze avond had kunnen zijn, wordt een studie van de kleuren die een moderne stad na zonsondergang zelf voortbrengt.
Veertien schilderijen vanuit één raam
Pissarro nam een kamer in het Grand Hôtel de Russie aan de Rue Drouot en schilderde de Boulevard Montmartre in sneeuw, regen, mist, nevel en zonlicht, van 's ochtends tot zonsondergang. De serie bevat veertien aanzichten, allemaal gemaakt in 1897. Dit was het enige nachtzicht in de groep en volgens de National Gallery het enige nachtschilderij dat hij ooit maakte.
Hetzelfde gezichtspunt was geen doel op zich. Weer, verkeer en licht herschiepen het tafereel voortdurend. Vanuit één vast hotelraam kon Pissarro die veranderingen vergelijken, terwijl de straat zelf dezelfde bleef.
Een stad samengesteld uit streepjes
Van de andere kant van de zaal oogt de boulevard druk en diep. Van dichtbij vallen voetgangers, rijtuigen en weerspiegelingen uiteen in snelle toetsen en streken. De krachtige diagonalen van daken en trottoirs houden het beweeglijke oppervlak bijeen en komen bij elkaar wanneer de straat naar de Porte Saint-Denis in de verte loopt.
Pissarro was achter in de zestig en kreeg steeds meer last van een oogaandoening die buiten schilderen bemoeilijkte. Het hoge uitzicht vanuit zijn kamer werd een voordeel: hij overzag de hele boulevard en zag de bewegende menigte beneden als een patroon dat vanaf straatniveau onzichtbaar bleef.
Bronnen en verder lezen
- National Gallery, collectie- en catalogustekstHet schilderij, de boulevardserie, de verlichting en het gezichtspunt.
- National Gallery, schilderij van de maandEen gids om de straat en haar verlichting van dichtbij te bekijken.
- National Gallery of Art, Frankrijk in beeldContext bij Pissarro's stadsgezichten vanuit hotelramen.