Een zondagsdans in Montmartre
De Moulin de la Galette was een populaire danstuin aan de Butte Montmartre, toen nog meer dorpsachtig dan het centrum van Parijs. Op zondagmiddag konden bezoekers tot middernacht eten, drinken en dansen. Een klein orkest speelde vanaf een platform terwijl acaciabomen het daglicht boven de binnenplaats filterden.
Renoir wijst geen enkele danser als hoofdpersoon aan. Gesprekken, geflirt, blikken en beweging lopen door elkaar. De tafel op de voorgrond biedt een ingang; daarna voeren gezichten en hoeden onze blik door een menigte die buiten alle beeldranden lijkt door te gaan.
Vrienden, kunstenaars en werkende vrouwen
Verscheidene figuren waren vrienden van Renoir. De criticus Georges Rivière zit aan tafel; de schilders Franc-Lamy en Norbert Goeneutte zijn vlakbij te zien. Andere modellen waren kunstenaars, een Cubaanse schilder, plaatselijke naaisters en jonge werkende vrouwen die Renoir betaalde om te poseren.
Dat we hun namen kennen, maakt de scène nog niet tot een groepsportret. Renoir voegde afzonderlijke poseersessies samen tot één gedeelde sfeer. Het eigenlijke onderwerp is het samenzijn: de voortdurende uitwisseling van blikken, opmerkingen en danspartners in een openbare ruimte.
Licht dat weigert stil te zitten
Zonlicht valt door de bladeren in lichtblauwe, roze en gouden vlekken. Onder de bomen en overkappingen mengt kunstlicht zich ermee. In plaats van elk lichaam vanuit één vaste lichtbron te modelleren, laat Renoir het licht over jassen, jurken en gezichten uiteenvallen terwijl de menigte beweegt.
Dat geflonker voedde de kritiek toen het schilderij in 1877 op de impressionistententoonstelling verscheen: de vormen leken op te lossen. Tegenwoordig vormt juist die beweeglijkheid een groot deel van zijn aantrekkingskracht. Het doek lijkt minder op een geposeerde foto dan op een herinnering aan een drukke middag.
Een meesterwerk gered door een andere schilder
Gustave Caillebotte, de schilder van Parijse straat op een regenachtige dag, kocht het doek kort nadat het was tentoongesteld. Hij verzamelde werk van andere impressionisten en bepaalde dat zijn collectie aan de Franse staat zou toevallen. Het legaat was omstreden, maar de aanvaarde werken legden mede de basis voor een belangrijke openbare verzameling van het impressionisme.
Zo verbindt het schilderij twee opeenvolgende verhalen van Kunst van de dag. Caillebotte schilderde de moderne stad in de regen en hielp ook Renoirs stralende menigte in Montmartre voor het publiek te bewaren.
Bronnen en verder lezen
- Musée d'Orsay, collectiecatalogusObjectdetails, tentoonstellingsgeschiedenis, licht en eigentijdse ontvangst.
- Musée d'Orsay 150-jarig jubileumstudieDe locatie, de bezoekers en geïdentificeerde modellen.
- Musée d’Orsay, het verzamelaarsportret van CaillebotteCaillebotte's eigendom en schenking van het schilderij.