Irissen

Een landschap zonder horizon

Bladgoud verwijdert de gewone diepte. De irissen lijken over de twee gepaarde vouwschermen te zweven, gerangschikt in dichte en open groepen. Korin herhaalt en spiegelt verwante bloem- en bladvormen, en gebruikt een beperkte beeldtaal om een ritme te scheppen dat verandert naarmate het scherm zich ontvouwt.

Een gedicht verborgen in de bloemen

Het onderwerp verwijst naar de episode van de Acht Bruggen uit De Verhalen van Ise. Reizigers houden stil bij een rivier vol irissen, en een van hen dicht een gedicht waarvan de regels beginnen met de lettergrepen van kakitsubata, het Japanse woord voor iris. Toeschouwers die het verhaal kenden, konden zich brug, water en reizigers voorstellen op basis van de bloemen alleen.

Herhaling als vondst

Bij nadere beschouwing blijkt dat veel bloemen zijn ontstaan uit sjablonen of herhaalde patronen, eerder dan uit afzonderlijke botanische portretten. Die economie is de kracht van het ontwerp. Kleine verschillen in overlap, richting en tussenruimte geven de planten iets muzikaals, terwijl blauw en groen een ongewone intensiteit krijgen tegen de glanzende gouden ondergrond.

Herhaling zonder horizon

De vouwschermen bieden geen hemel, grondlijn of verre tuin. Irissen bezetten het gouden veld in geclusterde intervallen en laten brede lege vlakken tussen de groepen. Hun bladeren herhalen een beperkt aantal krachtige diagonale vormen, terwijl blauwe bloemen onregelmatige accenten plaatsen. De blik schept samenhang over openingen die een beschrijvend landschap misschien had gevuld.

Korin wordt vaak verbonden met de irissenepisode uit De Verhalen van Ise, waarin een reiziger een gedicht schrijft met de lettergrepen van de Japanse naam van de bloem. Die literaire band verrijkt de vouwschermen, maar hoeft niet te worden ontcijferd om ervan te genieten. Het effect is lichamelijk en ritmisch: minerale kleur, herhaalde vormen en vouwbare oppervlakken maken van een vertrouwde plant een omgeving die verandert wanneer de kijker beweegt.