De slaapkamer

Een kamer bedoeld om rust te bieden

Van Gogh beschreef de slaapkamer in brieven aan zijn broer Theo en legde uit dat kleur het werk moest doen, met zo min mogelijk schaduw. Bed, stoelen en wastafel vormen heldere blokken. De intieme schaal en de objecten die in paren voorkomen, suggereren een kamer die is ingericht voor zowel gezelschap als slaap.

Een perspectief dat niet tot rust komt

De achterwand loopt werkelijk schuin, omdat de kamer in een hoek van het Gele Huis lag, maar Van Gogh voert die instabiliteit verder op. Vloer, bed en schilderijen volgen ieder een iets andere lijn. Het resultaat is tegelijk herkenbaar en onmogelijk, als een herinnering die met nadrukkelijke vormen opnieuw wordt opgebouwd.

Drie versies, wisselende kleuren

Nadat water het eerste doek beschadigde, maakte Van Gogh een tweede versie op volle grootte en een kleinere voor zijn familie. Verkleuring van pigmenten heeft alle drie de doeken beïnvloed. De muren die hij als bleek violet beschreef, lijken nu blauw, wat ons eraan herinnert dat het vertrouwde beeld niet precies de kleurrelatie is die hij oorspronkelijk bedoelde.

Een kamer die naar de bezoeker toe helt

Bijna iedere lijn buigt of verandert van richting. Het bed lijkt zich naar ons uit te breiden, de stoelen staan onder verschillende hoeken en de achterwand weigert een stabiele rechthoek te vormen. Van Gogh weet een deel van de onregelmatigheid aan de kamer zelf, maar zette die ook doelbewust expressief in. Het meubilair lijkt op de bezoeker af te komen, waardoor een bescheiden huurkamer direct aanvoelt in plaats van nauwkeurig opgemeten.

Hij schreef dat kleur rust moest suggereren. De complementaire rood, groen, blauw en geel moesten in brede, vereenvoudigde vlakken werken, met weinig schaduw. De pigmenten zijn veranderd, waardoor sommige kleuren die we nu zien afwijken van hun oorspronkelijke evenwicht. De rust die Van Gogh zocht is dus niet die van perfecte geometrie. Ze ontstaat doordat ieder vertrouwd voorwerp een heldere plek krijgt in een zeer persoonlijke kamer.