Năm nhân vật xoay bên trong một vòng tròn
Đức Maria và Chúa Giêsu hài đồng ở trung tâm, nhưng bố cục không dừng lại ở một hình tháp đơn giản. Giuse nghiêng vào từ phía trái, Thánh Gioan nhỏ tuổi nhô lên bên dưới, còn Thánh Margaret cúi xuống từ phía phải. Cơ thể họ chồng lên nhau sát đến mức bàn tay, khuôn mặt và vải vóc dường như xoay chuyển như những bộ phận nối liền nhau quanh đường viền tròn.
Hình thức tròn này, gọi là tondo, thường được làm cho không gian gia đình. Filippino dùng hình dạng ấy một cách chủ động: không góc nào cho phép thoát ra, nên tình cảm và sự chú ý vẫn tập trung trong nhóm gia đình.
Màu xanh lam gắn với chi phí chất liệu
Áo choàng của Đức Maria được tạo bằng màu lam ultramarine, sắc tố làm từ đá lapis lazuli nhập khẩu. Cleveland Museum lưu ý rằng nó có thể đắt hơn vàng. Vì thế, độ rực rỡ không chỉ lên tiếng bằng màu sắc mà còn bằng chi phí, đánh dấu nhân vật trung tâm bằng chất liệu mà người bảo trợ sẽ nhận ra là đặc biệt.
Những mảng đỏ, tím, xanh lá và vải có hoa văn chen quanh màu xanh lam ấy. Filippino giữ bảng màu rực rỡ, đồng thời dùng ánh nhìn của các nhân vật để gắn kết những mảng màu, không để chúng trở thành những phần rời rạc.
Thời cổ đại bước vào cảnh linh thiêng
Filippino làm việc ở Rome từ khoảng năm 1489 trong khi hoàn thiện nhà nguyện của Hồng y Oliviero Carafa. The Met mô tả cách ông nghiên cứu di tích cổ ở đó và tự do diễn giải hình dạng của chúng. Với Thánh Margaret, một bản vẽ chuẩn bị còn lưu lại điều chỉnh tư thế của một tượng Venus cổ thay vì sao chép nguyên xi.
Sự vay mượn ấy không tạo nên một xung đột ngầm trong tranh. Nghệ sĩ Phục hưng xem cơ thể, nếp vải và họa tiết trang trí cổ đại như một ngôn ngữ tạo hình có thể được chuyển sang diễn đạt chủ đề Kitô giáo.
Một đơn đặt hàng nối Florence với Rome
Bảo tàng liên hệ tấm tranh với Hồng y Carafa. Nhà nguyện của ông ở Rome là dự án lớn của Filippino trong chính những năm này. Dù được xem là một hình ảnh sùng kính gần gũi hay một đơn đặt hàng danh giá, tác phẩm mang những bài học thu thập từ hai thành phố: hội họa nhân vật của Florence, nghệ thuật cổ đại ở Rome, cùng những chất liệu đắt tiền của người bảo trợ.
Thành tựu của bức tranh là gom các nhân vật thật sát mà không khiến họ bất động. Từng vị thánh đều có thể nhận ra riêng, nhưng không ai đứng tách biệt. Vòng tròn biến tập hợp các nhân vật thiêng liêng thành cuộc gặp gần gũi, gần như có thể cảm nhận qua sự tiếp xúc của cơ thể.
Nguồn và đọc thêm
- Hồ sơ bộ sưu tập của Cleveland Museum of ArtThông tin chính xác về tác phẩm, nhân vật, đơn đặt hàng, chất liệu, màu ultramarine và nguồn cổ đại.
- Metropolitan Museum of Art, Filippino LippiNhững năm Filippino ở Rome, Nhà nguyện Carafa và việc nghiên cứu thời cổ đại.