Cây thông Mặt Trăng ở Ueno

Khung hình mọc từ một cái cây

Cây thông già nổi tiếng vì một cành cong thành vòng gần tròn. Hiroshige đưa vòng ấy lại gần đến mức chi phối cả tờ tranh. Những lá kim xù xì và thân tối của nó bao quanh một cảnh xa thanh mảnh hơn nhiều, biến một phần cây sống thành cả chủ đề lẫn công cụ ngắm nhìn.

Gần và xa trên cùng một mặt phẳng

Bên trong vòng là một điện của đền Benten trên đảo giữa ao Shinobazu. Tòa nhà rất nhỏ, nhưng vị trí khiến bạn không thể bỏ qua. Tranh in Edo thường phóng đại các vật ở tiền cảnh để tạo chiều sâu cho khổ tranh dọc; ở đây, thủ pháp ấy còn tái tạo niềm vui tìm thấy một góc nhìn xuyên qua cây.

Một danh thắng không còn tồn tại

Khách đến ngắm cây thông Mặt Trăng tại chùa Kiyomizu Kannon ở Ueno. Cây nguyên bản đã mất trong thời Minh Trị, dù sau đó một cây kế tiếp được uốn thành vòng. Bản in của Hiroshige không chỉ giữ lại một điều kỳ lạ về thực vật mà còn ghi lại cách riêng người dân Edo nhìn thành phố của mình qua cây ấy.

Vòng tròn không bao giờ khép hẳn

Vòng cong của cây thông không đều, hở và đầy sức sống. Lá kim chen vào đường viền, những cành nhỏ vươn ra ngoài, và thân dày đi vào từ dưới mà không trở thành một đường khung gọn gàng. Những nét không hoàn hảo ấy khiến nó không giống một chiếc kính viễn vọng được vẽ ra. Hiroshige cho bạn thấy đây là một cây thật, đã được uốn, chiêm ngưỡng và dùng để sắp đặt một góc nhìn.

Ngôi đền ở giữa không chỉ được khung hình làm cho lớn hơn. Ao nước, mái nhà và đất đai xa xa vẫn hiện qua và quanh cành cây, nên mắt bạn luân phiên nhìn cây thông và nhìn xuyên qua nó. Sự chuyển đổi ấy là trò chơi thầm lặng của bản in. Một vật nổi tiếng đến mức trở thành điểm đến cũng trở thành phương tiện giúp nhìn thấy một danh thắng khác.